Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu tìm hiểu khả năng nuôi sinh khối copepoda Microsetella norvegica làm thức ăn cho ấu trùng cá biển. Nghiên cứu được tiến hành bằng việc khảo sát sự phân bố, phân lập và nhân giống M. norvegica từ mẫu thu được ở các thủy vực tự nhiên và ao nuôi thuỷ sản tại Sóc Trăng.

Kết quả khảo sát cho thấy M. norvegica phân bố ngoài tự nhiên ở độ mặn từ 16 %o đến 49 %o với mật độ 2.000-23.500 cá thể/m3 và từ 21 %o đến 35 %o với mật độ 4.900-92.000 cá thể/m3 trong các ao nuôi thủy sản. Sau 27 ngày nhân giống số lượng M. norvegica đạt được đủ để bố trí các thí nghiệm về ảnh hưởng của các loài tảo và mật độ tảo sử dụng làm thức ăn cho copepoda, cũng như ảnh hưởng của độ mặn lên khả năng tăng trưởng và phát triển của copepoda. Các thí nghiệm được bố trí trong phòng với nhiệt độ được khống chế ở 29-30oC và cường độ ánh sáng 1.500 lux trong các cốc thủy tinh 1L.

Ở thí nghiệm 1, 4 nghiệm thức tương ứng với 4 loại tảo bao gồm Isochrysis galbana, Chaetoceros calcitrans, Dunaliella tertiolecta và hỗn hợp 3 loài tảo trên với tỉ lệ 1:1:1 được bố trí hoàn toàn ngẫu nhiên với 6 lần lặp lại và copepoda được cho ăn thoả mãn hàng ngày. Qua 29 ngày nuôi, M. norvegica được cho ăn hỗn hợp tảo có quần thể phát triển tốt nhất với 2 chu kỳ phát triển rõ rệt ở ngày thứ 12 (43.367 ± 9.360 cá thể/L) và ngày thứ 20 (60.667 ± 12.822 cá thể/L) và khác biệt có ý nghĩa (P<0,05) so với các nghiệm thức khác.

Trong thí nghiệm 2, với các mật độ tảo cho ăn khác nhau bao gồm 200.000 tb/mL, 500.000 tb/mL, 800.000 tb/mL và 1.100.000 tb/mL tảo hỗn hợp, với 6 lần lặp lại, quần thể M. norvegica phát triển tốt nhất ở nghiệm thức 1.100.000 tb/mL cũng với 2 chu kỳ phát triển rõ rệt. Mật độ quần thể cao nhất đạt được ở ngày thứ 12 với 52.167 ± 18.321 cá thể/L và ngày thứ 22 với 61.367±7.898 cá thể/L, và khác biệt có ý nghĩa (P<0,05) so với các nghiệm thức khác. Ở thí nghiệm 3, quần thể M. norvegica được nuôi trong các độ mặn 20, 25, 30, 35 và 40%o và kết quả cho thấy, quần thể copepoda phát triển tốt ở độ mặn từ 20%o đến 30 %o và khác biệt có ý nghĩa (P<0,05) với quần thể ở các độ mặn 35 %o và 40%o. Quần thể của M. norvegica phát triển tốt nhất ở 20%o với chu kỳ phát triển ngắn hơn và mật độ cao hơn sau 12 ngày (62.933 ± 6.353 cá thể/L) và 20 ngày (57.967 ± 20.860 cá thể/L).

Nguồn: Luận văn cao học
Tác giả: Nguyễn Thị Kim Liên, Lớp Cao học Nuôi trồng Thủy sản K9, Đại học Cần Thơ

BHA (Butylated Hydroxylanisole) là hỗn hợp của hai hợp chất đồng phân hữu cơ, 2-tert-butyl-4-hydroxyanisole và 3-tert-butyl-4 hydroxyanisole. BHA có công thức phân tử C11H16O2, là chất rắn màu trắng, giống sáp, tan dễ dàng trong chất béo, dung môi hữu cơ, không tan trong nước; có mùi phenol đặc trưng, mùi này không thể hiện trong hầu hết các trường hợp sử dụng, nhưng có thể được nhận biết ở nhiệt độ cao; là một hợp chất bay hơi dễ dàng và có thể chưng cất được nên nó có thể bị tổn thất khỏi sản phẩm khi bị nung nóng ở nhiệt độ cao. BHA có thể phản ứng với kim loại kiềm tạo sản phẩm có màu hồng.

BHT (Butylated Hydroxyltoluene) là chất được tạo ra bởi 4-methylphenol với isobutylene (2-methylpropene) có acid sulfuric làm xúc tác (Helmut Fiege et al., 2000); BHT cũng có thể được tạo ra từ 2,6-di-tert-butylphenol bởi hydroxymethylation hoặc từ thủy phân aminomethylation. Ở thực vật phù du (bao gồm cả tảo lục), Botryococcus braunii, cũng như các vi khuẩn lam Cylindrospermopsis raciborskii, Microcystis aeruginosa và Oscillatoria sp. là có khả năng sản xuất ra BHT (Babu B., Wu J.T., 2008). BHT có công thức phân tử là C15H24O là một chất rắn màu trắng, ở dạng tinh thể, không tan trong nước, tan trong chất béo, bị tổn thất dưới tác dụng của nhiệt. BHT có tác dụng chống oxy hóa kém hơn BHA. Điều này được giải thích là do cấu tạo của nó cồng kềnh hơn BHA. Sự có mặt của sắt trong một số sản phẩm thực phẩm hay bao bì, BHT có thể tạo ra màu vàng.



BHA và BHT là những phụ gia chống oxi hóa có bản chất phenolic, chúng có khả năng ức chế hoặc ngăn ngừa phản ứng tự oxy hóa các glycerit bởi gốc tự do. Khả năng này có liên quan đến cấu trúc phân tử hay cấu hình của phenolic, Phenol (đóng vai trò là chất cho điện tử) ngăn cản sự hình thành các gốc tự do ban đầu (R làm cản trở tiến trình oxi hóa dầu mỡ. Gọi AH là chất chống oxy hóa chất béo.

BHA được sử dụng như là một chất phụ gia chống oxy hóa và chất bảo quản trong thực phẩm, đóng gói thực phẩm, thức ăn chăn nuôi, mỹ phẩm, cao su và các sản phẩm dầu khí. BHA cũng thường được sử dụng trong các loại thuốc, chẳng hạn như isotretinoin, lovastatin, simvastatin. Từ năm 1947, BHA đã được thêm vào chất béo và thực phẩm có chứa chất béo do đặc tính chống oxy hóa của nó vì nó ngăn cản thực phẩm ôi thiu và các mùi khó chịu (Lam et al., 1979). BHA được thêm vào bơ, mỡ lợn, thịt, ngũ cốc, bánh nướng, bánh kẹo, bia, dầu thực vật, khoai tây chiên, thức ăn nhanh, các loại hạt và các sản phẩm từ hạt, khoai tây khử nước, và các hương liệu. Nó được sử dụng trong xúc xích, những sản phẩm thịt và gia cầm, hỗn hợp khô cho đồ uống và món tráng miệng, trái cây, kẹo cao su, men khô, chất tạo bọt cho củ cải đường và chất ổn định nhũ tương để rút ngắn thời gian (IARC 1986). BHA ổn định lớp phủ sáp dầu của bao bì thực phẩm (HSDB, 2009). BHA được Cục Quản lý Dược và thực phẩm Mỹ (FDA) công nhận là an toàn khi hàm lượng của nó không vượt quá 0,02% tính theo tổng số chất béo hoặc dầu của thức ăn. BHA là một trong những chất chống oxy hóa chính được sử dụng trong thức ăn, bởi vì nó làm chậm quá trình oxy hóa của vitamin A, chất béo và các loại dầu thực vật. Nó là một chất ổn định hiệu quả cho các loại tinh dầu, parafin, và polyethylenes (HSDB 2009).

BHA khi vào cơ thể qua đường miệng, nó được hấp thu qua dạ dày, ruột và được bài tiết nhanh chóng. Thử nghiệm này được tiến hành trên chuột, thỏ và người. BHA cũng được chuyển hóa bằng phản ứng kết hợp. Thử nghiệm cũng cho thấy BHA có độc tính thấp. Giá trị LD50 là 2000mg/kg thể trọng gây rối loạn động vật thí nghiệm; LD50 từ 50 - 100mg/kg thể trọng gây rối loạn ở người. Tác dụng gây độc mãn tính của BHA cũng được thử nghiệm ở chuột, chó và khỉ. Người ta cho các động vật này ăn khẩu phần có vài phần trăm BHA (gấp vài ngàn lần liều lượng mà con người đưa vào cơ thể) trong hai năm, kết quả cho thấy rằng BHA không bị xem là mối nguy đối với sự sinh sản và phát triển. Đối với sự hình thành khối u, năm 1982, người ta đã tìm thấy khối u ác tính ở chuột khi được cho ăn ở liều lượng 2% trong khẩu phần (gần 0, 8g/kg thể trọng một ngày) trong hai năm. Tuy nhiên, khối u ác tính không hình thành khi cho ăn ở liều lượng 0, 5% trong cùng điều kiện.

BHT được Liên minh châu Âu và Mỹ cho phép sử dụng, chủ yếu như một phụ gia thực phẩm để khai thác các đặc tính chống oxy hóa của nó. Ngoài ra, nó còn được sử dụng trong mỹ phẩm, dược phẩm, cao su, dầu máy biến áp điện, trong các chất lỏng thủy lực, tua bin và các loại dầu bánh răng và nhiên liệu máy bay phản lực (Michael Ash, Irene Ash, 2004). BHT cũng được sử dụng để ngăn chặn sự hình thành peroxide trong dietyl ete và hóa chất thí nghiệm khác (Sigma Aldrich, 2012).BHT được thử nghiệm trên loài gặm nhắm, chuột và người cho thấy khi BHT đi vào cơ thể qua đường miệng sẽ được hấp thụ nhanh chóng qua dạ dày, ruột, sau đó sẽ được thải ra ngoài theo nước tiểu và phân. Ở người, sự bài tiết BHT thông qua thận cũng được thử nghiệm khi cho ăn với khẩu phần có chứa 40mg/kg thể trọng. Nghiên cứu cho thấy 50% liều lượng này được bài tiết ra ngoài trong 24 giờ đầu và 25% liều lượng còn lại được bài tiết trong 10 ngày tiếp theo. Sự chuyển hóa thông qua con đường oxy hóa; trong đó sự oxy hóa nhóm methyl trội ở loài gặm nhắm, thỏ và khỉ, còn sự oxy hóa nhóm tert – butyl thì trội ở người.

BHT ít có khả năng gây độc cấp tính. Giá trị LD50 lên đến 1000mg/kg thể trọng ở tất cả các loài được thử nghiệm. Thử nghiệm trên động vật cho thấy, liều lượng BHT cao khi đưa vào cơ thể trong 40 ngày hoặc hơn sẽ gây độc cho các cơ quan. Liều lượng BHT cao ở các loài vật được thử nghiệm cũng gây ra các ảnh huởng sau: làm tăng sự hấp thu iod ở tuyến giáp, tăng trọng lượng của tuyến trên thận, giảm khối lượng của lá lách, làm chậm quá trình vận chuyển các acid hữu cơ, gây tổn thương thận. Một số lượng lớn các nghiên cứu đã được tiến hành trên một vài loài để xác định độc tính đối với sự sinh sản và phát triển. Tổ chức sức khỏe thế giới (WHO) cũng đã xem xét các thử nghiệm trên và kết luận rằng với liều lượng ăn vào là 50mg/Kg thể trọng sẽ không gây ra độc tính ở bất cứ cấp độ nào. BHT cũng không bị xem là chất độc đối với sự sinh sản và phát triển. Các thử nghiệm trên một số loài động vật cho thấy BHT cũng không là chất độc có khả năng di truyền. Những nghiên cứu về các chất sinh ung thư cũng được tiến hành trên chuột. Kết quả cho thấy, BHT có thể là tác nhân xúc tiến cho một vài chất sinh ung thư hóa học. Tuy nhiên, tính xác đáng cho những ảnh hưởng này đối với con người thì không rõ ràng. BHT được bán trên thị trường như là một thực phẩm bổ sung sức khỏe dưới dạng viên nang. Trong mỡ động vật, nếu sử dụng một mình BHA là ít hiệu quả hơn BHT, nhưng hiệu quả của nó tăng lên cùng với việc bổ sung acid citric, acid phosphoric, lecithin và methione. (Madhavi D.L. và CS, 1995).

BHA và BHT cùng với Ethoxyquin là những chất chống oxy hóa tổng hợp phổ biến được đưa vào thức ăn nuôi tôm, cá với mục đích chống oxy hóa chất béo có trong các nguyên liệu; Trong đó, Ethoxyquin là chất sử dụng nhiều nhất trên thế giới trong công nghệ sản xuất bột cá và dầu cá(A.A. Spark, 1982; .J.Koning, T.H.Mol, 1989), trong các loại dầu khác, mỡ và các loại bột thịt (L. Tamir, M. Prusikova, J. Pospisil, 1991). Hiện nay, vấn đề ảnh hưởng của lượng tồn dư Ethoxyquin đang xảy ra nhiều tranh cãi, BHA và BHT là những chất tiềm năng có thể được lựa chọn để thay thế cho Ethoxyquin nhằm giữ được thị trường Nhật Bản, là thị trường tiêu thụ các mặt hàng thủy sản lớn nhất của nước ta./.

Nguồn: TS. Ngô Hữu Toàn – Khoa Thủy sản, Trường Đại học Nông Lâm Huế, Công ty UV-Vietnam.

Nhằm mục đích cải tiến tính ổn định về kỹ thuật sản xuất đại trà luân trùng nước lợ Brachionus, cũng như làm giảm công lao động và không gian sản xuất, hệ thống nuôi liên tục tự động hóa đã được phát triển cho ứng dụng thực tế. Hệ thống này bao gồm thiết bị lọc, các bể nuôi và thiết bị thu hoạch. Trong hệ thống này, nước và thức ăn với tỉ lệ đã được điều chỉnh trước được cung cấp vào bể nuôi luân trùng liên tục và cùng lúc lượng nước nuôi cũng được chuyển vào bể thu hoạch luân trùng với sinh khối lớn.

B. rotundifomis (được gọi là loài S) và B. plicatilis (được gọi là loài L) được sản xuất đại trà thành công từ hệ thống này với những điều kiện cần duy trì như 30oC cho loài S và 24oC cho loài L, nước có độ mặn 20 ppt và được che tối hoàn toàn. Về thức ăn cho luân trùng, tảo nước ngọt thương mại Chlorella vulgaris cô đặc được sử dụng.

Tỉ lệ nước nuôi được pha loảng mỗi ngày được điều chỉnh lần lượt 60-70 %/ngày cho loài S và 25 %/ngày cho loài L. Trung bình khoảng 2,1 tỉ luân trùng loài S/ngày đạt được từ bể nuôi 1m3, trong đó mật độ luân trùng đạt được từ 3.000 đến 6.000 cá thể/mL. Mặt khác, trung bình khoảng 0,17 tỉ luân trùng loài L/ngày đạt được từ bể nuôi 500 lít, với mật độ đạt từ 1.100 đến 2.200 cá thể/ mL. Thời gian nuôi có thể kéo dài lâu nhất là 110 ngày. Hơn nữa, các nghiên cứu đã ứng dụng 5 kỹ thuật giàu hoá cũng đã chỉ ra rằng luân trùng từ hệ thống nuôi liên tục có thể dễ dàng được giàu hóa đủ dinh dưỡng như các hệ thống nuôi theo mẻ phổ biến.

Người dịch: Ks. Trần Tấn Huy, Khoa Thủy Sản, Đại Học Cần Thơ.
Nguồn tin: Yong Fu, Akio Hada, Takashi Yamashita, Yoshihiro Yoshida & Akinori Hino, 1997. Development of a continuous culture system for stable mas production of the marine rotifer Brachionus. Live food in aquaculture. Hydrobiologia (1997).

Hepatopancreatic parvovirus (HPV) nhiễm trên tôm sú nuôi (HPV-mon) ở Thái Lan được công bố đầu tiên vào năm 1992 (Flegel et al., 1992). Virus HPV nhiễm trên tế bào gan tuỵ, ảnh hưởng đến vấn đề chậm phát triển và đa số đàn tôm nuôi có kích cỡ nhỏ. Điều này dẫn đến làm giảm lợi nhuận một cách đáng kể. Theo đề nghị của tác giả là cần kiểm tra mầm bệnh HPV trên tôm giống trước khi thả nuôi và sẽ loại bỏ khi giống tôm nhiễm virus HPV (Flegel et al., 1999).

Bằng phương pháp truyền thống phát hiện HPV là dựa vào việc quan sát đặc điểm của thể vùi khi nhuộm H&E (Lightner, 1996), nhưng có kỹ thuật phát hiện virus HPV nhanh hơn được phát triển trong thời gian gần đây đó là những kỹ thuật thuộc lĩnh vực công nghệ sinh học phân tử (Mari et al., 1995 & Lightner 2000, 2001) và những sản phẩm này được thương mại hoá bởi các công ty DiagXotics, Wilton, CT, USA. Những đoạn mồi và gen dò thương mại của HPV được tổng hợp dựa trên đoạn gen của HPV nhiễm trên Penaeus chinensis (HPV-chin). Sản phẩm khuyếch đại PCR của HPV-chin là 350 bp, trong khi đó của HPV-mon là 732 bp. Điều này cho thấy rằng HPV-mon có trình tự đồng dạng với HPV-chin là 70%. Vì vậy việc sử dụng cặp mồi thương mại và gen dò để phát hiện HPV-mon thì có độ nhạy thấp hơn so với việc phát hiện HPV-chin. Để cải tiến độ nhạy trong việc phát hiên HPV-mon thì nhóm nghiên cứu sử dụng trình tự ADN của sản phẩm khuyếch đại PCR 732 bp từ HPV-mon để tổng hợp cặp mồi (H441F - 5’GCA TTA CAA GAG CCA AGC AG 3’ và H411R - 5’ ACA CTC AGC CTC TAC CTT GT 3’) và gen dò đặc hiệu. Sử dụng cặp mồi vừa được tổng hợp có thể phát hiện HPV-mon với nồng độ ADN tinh khiết rất thấp là 1fg, và sản phẩm khuyếch đại PCR 441 bp gắn với digoxygenin trong việc phát hiện HPV-mon bằng kỹ thuật lai in situ, dot blot cho kết quả dương tính mạnh và đặc hiệu. Ngược lại không có kết quả đối với những loài virus gây bệnh có cấu trúc di truyền là ADN và ADN của tôm. Bằng kỹ thuật PCR, sử dụng dịch huyền phù được lấy từ vùng tổn thương, phân tươi của tôm, hoặc tôm giống nghiền trong 0,025% NaOH/0,0125% SDS làm mẫu thì có thể phát hiện được HPV-mon có lượng ADN ít khoảng 1pg. Bằng kỹ thuật dot blot có thể phát hiện ADN tinh khiết của HPV-mon tại nồng độ 0.01 pg, nhưng trong phân tôm thì cần nồng độ là 1 pg và tôm giống là 0.1 pg.

Người dịch: Ks. Phạm Trần Nguyên Thảo - BM Sinh học và Bệnh Thủy sản. Khoa Thủy sản, Đại học Cần Thơ.
Nguồn tin: Jurairat Phromjai, Vichai Boonsaeng, Boonsirm Withyachumnarnkul, Timothy W. Flegel, 2002. Detection of hepatopancreatic parvovirus in Thai shrimp Penaeus monodon by in situ hybridization, dot blot hybridization and PCR amplification. Dis Aquat Org 51: 227-232, 2002.