Nuôi cá ngừ đại dương tại Việt Nam
Cá ngừ thuộc họ Scombridae với tổng số 15 giống, 51 loài (Fishbase.org). Trong đó, có một số loài có giá trị rất cao và đang được nuôi rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới là: Cá ngừ vây xanh phương Bắc (Thunnus thynnus) ở Bắc Đại Tây Dương; (Thunnus orientalis) ở Bắc Thái Bình Dương và cá ngừ vây xanh phương Nam (Thunnus maccoyii) ở Nam Thái Bình Dương. Ngoài ra, còn có hai loài cá ngừ vây vàng (Thunnus albacares) và cá ngừ mắt to (Thunnus obesus) phân bố nhiều ở vùng biển nhiệt đới trong đó có Việt Nam và đang được chú ý nghiên cứu phát triển nuôi đối với một số quốc gia vùng nhiệt đới.

Cá ngừ vây xanh được nuôi nhiều ở một số quốc gia như Úc, Nhật Bản, Croatia, Tây Ban Nha, Ý, Thổ Nhĩ Kỳ, Ma Rốc, Tunisia, Malta, Canada, Mexico, Mỹ,... Sản lượng cá ngừ đại dương nuôi toàn cầu năm 2001 đạt khoảng 20.000 tấn, tăng lên 25.000 tấn năm 2004 (Ikeda, 2005) và đã tăng lên tới 37.000 vào năm 2008 (Seiichiro, 2010). Một số nước đi đầu trong công nghệ nuôi cá ngừ đại dương phải kể đến như Nhật Bản, Úc, Croatia,... Trong đó, riêng sản lượng cá ngừ vây xanh nuôi của Nhật Bản là 8.000 tấn (chiếm 21%) tổng sản lượng toàn cầu. Tại Úc, sản lượng cá ngừ nuôi đạt 9.245 tấn (chiếm 25% sản lượng toàn cầu), đạt giá trị 260 triệu USD (Government of South Australia, 2010). Hoạt động nuôi này đã góp phần làm gia tăng sản lượng và giá trị xuất khẩu cá ngừ đại dương của một số nước. Ngoài cá ngừ vây xanh đang là đối tượng được chú trọng phát triển nuôi, cá ngừ vây vàng cũng đã và đang bắt đầu được đầu tư phát triển nuôi tại Úc, Panama, Indonesia....

9243971751_ffb9450474_o.jpg
Hình: Cá ngừ vây vàng nuôi lồng tại vịnh Cam Ranh - Khánh Hòa. (Mẫu thu ngày 15/01/2011, cá cái khối lượng 18,2 kg; chiều dài 118cm - Nguồn: Bùi Quang Mạnh)

Tại Việt Nam, năm 2010 đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước KC.06.07/06-10 do Viện Nghiên cứu Hải sản chủ trì thực hiện đã thành công trong việc khai thác và vận chuyển cá ngừ đại dương giống (cá ngừ vây vàng, mắt to) về vùng nuôi tại Khánh Hòa, mở ra một triển vọng cho việc phát triển nuôi cá ngừ đại dương tại Việt Nam. Tiếp theo đó, Viện Nghiên cứu Hải sản đã triển khai Nhiệm vụ lưu giữ và nuôi đàn cá ngừ đại dương giống trên nhằm phục vụ công tác nghiên cứu, thăm dò khả năng nuôi cá ngừ đại dương trong lồng ở vùng biển ven bờ nước ta. Cho đến nay, Nhiệm vụ trên đã thực hiện được 12 tháng và cho kết quả khá khả quan trong việc nuôi giữ cá ngừ đại dương trong lồng. Cá ngừ đưa về vùng nuôi tại vịnh Cam Ranh, Khánh Hòa và được thả trong 2 lồng tròn có đường kính 8m, sâu 6m. Thức ăn chủ yếu để nuôi cá là một số loài cá nổi nhỏ như cá trích, cá nục với khẩu phần cho ăn hàng ngày khoảng 5-8% khối lượng cơ thể. Cá nuôi trong lồng tại Cam Ranh, Khánh Hòa có sự phát triển tốt, tốc độ sinh trưởng của cá đạt từ 1,5 – 2,0 kg/tháng. Hiện nay, đàn cá trên có kích cỡ khoảng 25 – 30 kg/con. Kết quả này khá phù hợp với nghiên cứu của Wexler et al (2003), cá ngừ vây vàng có tốc độ tăng trưởng từ 0,8 – 1,6 kg/tháng ở kích cỡ dưới 19kg và 1,7 – 1,9 kg/tháng ở kích cỡ trên 19kg. Qua kiểm tra mẫu sinh học của cá nuôi ngày 15/01/2011, cá cái (khối lượng 18,2 kg, chiều dài 118 cm) đã có trứng phát triển ở giai đoạn III. Đây là dấu hiệu khả quan cho việc thăm dò khả năng sinh sản nhân tạo cá ngừ. Tuy hiện tại số lượng cá nuôi còn lại không nhiều do nhiều nguyên nhân, khó khăn ban đầu về cơ sở vật chất và kỹ thuật. Song, lần đầu tiên khẳng định việc có thể nuôi cá ngừ đại dương trong lồng ở ven biển Việt Nam.

Sau thành công ban đầu trong việc nuôi giữ cá ngừ đại dương, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục giao cho Viện Nghiên cứu Hải sản triển khai đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước “Nghiên cứu nuôi thương phẩm cá ngừ vây vàng và cá ngừ mắt to” bắt đầu thực hiện từ năm 2011. Đến tháng 5/2011, Đề tài trên đã thu được đàn cá ngừ giống khoảng 200 con, nuôi tại vịnh Vân Phong, Khánh Hòa và cá đang phát triển rất tốt. Sau một tháng nuôi, từ cá giống có khối lượng trung bình 3,2 kg/con, nay đã đạt kích cỡ khoảng 4,5 – 5,0 kg/con. Như vậy, với những thành công ban đầu của việc thử nghiệm nuôi cá ngừ đại dương tại Khánh Hòa do Viện Nghiên cứu Hải sản thực hiện đã mở ra triển vọng lớn cho phát triển nghề nuôi biển mới ở Việt Nam – Nghề nuôi cá
ngừ đại dương.

Nguồn tin: Bùi Quang Mạnh, Trần Văn Hướng và ctv. Bản tin Viện Nghiên cứu Hải sản, số tháng 7/2011.